Foam. De beelden spreken voor zichzelf.

Geplaatst: 22 november 2010 in Foto column

Foam. Fotografiemuseum Amsterdam. Nationaal en internationaal gelauwerd om z’n mooie exposities. Ik was er nog nooit geweest. Shame on me! Afgelopen weekend haalde ik de schade in.

En Foam maakt het waar. Geen poespas. Geen historische ‘Hoe is de fotografie ontstaan-exposities’. Geen ellenlange betogen over waarom  een foto al dan niet goed is. Nee, gewoon portfolio’s van rete goeie fotografen in mooie toonzalen die niet afleiden en de foto’s hun werk laten doen. Een introductiebeschrijving van fotograaf en werk aan het begin en minimale bijschriften per foto. Vaak slechts datum en locatie, af en toe aangevuld met een regel uitleg. De rest doe je zelf. Dat is het recept van Foam en dat maakt Faom zo interessant. De één kijkt beschouwend, de ander interpreteert. De één kijkt naar het thema, de ander naar de techniek. Meningen worden niet gegeven, dus er blijft alle ruimte om zelf een mening te vormen.

Momenteel lopen er exposities van Jim Goldberg, Johan van der Keuken, Ahmet Polat en een trio jonge Franse fotografen. Met namen het werk van Jim Goldberg en Ahmet Polat is blijven hangen.

Jim Goldberg.
De voor mij meest indrukwekkende expositie was die van Amerikaanse fotograaf Jim Goldberg (1953). Goldberg laat in zijn fotografie complexe sociale problemen zien. Hij voegt teksten vaak letterlijk als onderdeel van de fotografie toe.

Man at a recruitment center, Bangladesh, 2007 © Jim GoldbergMagnum Photos

Open See’ gaat over mensen die hun geboorteland willen verlaten als gevolg van ernstige sociale en economische problemen waaronder hun land gebukt gaat. Beelden van armoede en oorlogsgeweld  dringen diep door bij de kijker. Wat als rode draad door de expositie heen loopt is de drive om elders (in dit geval in Europa) een beter bestaan op te bouwen. De uitzichtloosheid van het bestaan houdt mensen niet tegen om te blijven dromen en soms ook daadwerkelijk de stap te wagen. Om vervolgens meestal niet in een betere wereld terecht te komen. Toch houden deze ‘nieuwe Europeanen’ zicht en vertrouwen op een betere toekomst.

De expositie dringt dus diep door bij de kijker en blijft hangen. Ik vroeg me halverwege de expositie af of de beelden van ellende, die vaak niet letterlijk zichtbaar is, maar die je uit de ogen van de gefotografeerden kunt aflezen, gaan wennen als je er genoeg van ziet. Het tegendeel is waar. Naarmate je meer foto’s ziet, gaan ze zwaarder wegen. En dat is precies wat het werk van Jim Goldberg zo bewonderenswaardig maakt. Ellende went nooit.

Ahmet Polat
Ik hou van foto’s waarin tegenstellingen verstopt zitten. De Nederlands Turkse fotograaf Ahmet Polat (1978) maakte een fotoproject met de titel Kemal’s Dream. De expositie toont een jonge generatie Turken die in eigen land worden heen een weer geslingerd tussen tradities en moderniteit. Tussen religie en seculariteit. Veel Turkse families leiden nog een traditioneel leven. Tegelijkertijd is er de aantrekkingskracht van een meer individuele en Westerse levensstijl. Veel jongeren leven hierdoor in een splagaat die symbool staat de Republiek Turkije. Kemal Atatürk stichtte de seculiere republiek Turkije in 1923. De strijd tussen de secularisatie en de regligie wordt almaar complexer. Het politieke debat rondom het EU-lidmaatschap intensiveert deze interne strijd en maakt de zoektocht naar een eigen identiteit uiterst actueel. Ik zie in foto’s van Ahmet Polat de enige mogelijke uitkomst van dit proces. De jongeren krijgen het uiteindelijk voor het zeggen. De seculiere staat zal overleven….. denk ik.

Ik heb met bewondering naar de exposities gekeken. Het was heerlijk om weer eens een dagje ‘links te hobbiën’. Foam is een heerlijk museum  zonder poespas waar curatoren de beelden laten spreken. En zo hoort het.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s